پنجره التهاب
‫در ميان اين هزار پنجره ها، شنيدن التهاب، ديگر طبيعی جلوه میکند ‬
وبلاگ آرش سیگارچی، روزنامه نگار ایرانی مقیم آمریکا

Khamenei 091

باختی رهبر معظم

علی خامنه ای یکی از فرصت های دیگرش را از دست داد. این را بخوانید تا بدانید ماجرا چیست: علی مطهری خبر داده که در دیداری با آیت‌الله خامنه‌ای داش...

Eftar -01

رمضان و رمز آن

دوستی می گوید روزه می گیری؟ می گویم نه. می گوید چرا؟ اعتقاد نداری؟ می گویم فکر می کنم رمز روزه را می دانم. می گوید چیست؟ می گویم فهمیدن گر...

Kurd

کردستان ما، کردستان آنها...

شاید وقایع اخیر عراق، در نهایت به تشکیل کشور مستقل کردستان بیانجامد. کردهای عراق مدتهاست خودمختار شده اند. نفت دارند و حالا هم که یک تنه جلوی تندروهای...

Iraq

«دم خروس» ِ سپاه قدس در عراق...

سپاه قدس ارگان برون مرزی سپاه پاسداران سالهاست در عراق و افغانستان حضور فعالی دارد. این روزها که عراق بحران دارد، باز از نقش این سپاه گفته می شود. هر...

سیاست

Khamenei 091

باختی رهبر معظم

علی خامنه ای یکی از فرصت های دیگرش را از دست داد. این را بخوانید تا بدانید ماجرا چیست: علی مطهری خبر داده که در دیداری با آیت‌الله خا...

زندگی آمریکایی

Bank-021

«چشم دولت به جیب مردم» یا «دست دولت در جیب مردم»

رییس بانک مرکزی ایران چند روزی ست که مصاحبه می کند تا اطمینان دهد دولت کاری به پول پس انداز مردم در ...

حقوق ایرانی

Karoubi 0100w0021

کروبی یک قدم تا گفتن همه حقیقت

فرزند مهدی کروبی از تازه ترین دیدار با پدرش خبر داده و البته نقل قولی از او که به نظرم نقطه عطف دیگری از تاریخ مبارزات مهدی کروبی، فرزند...

روزنامه نگاری

Iraq

«دم خروس» ِ سپاه قدس در عراق

سپاه قدس ارگان برون مرزی سپاه پاسداران سالهاست در عراق و افغانستان حضور فعالی دارد. این روزها که عراق بحران دارد، باز از نقش این سپاه گفته ...

گیلان جان

Ghavidel.Emad-01

اینجا یه ملتن که از آه و ناله سیرن… نسخه «عماد قویدل» برای پایان دعوای رشت و انزلی

من رشتی هستم. این را تقریبا خیلی ها می دانند. خودم را انزلیچی هم می دانم. نزدیک دو سالی انزلی زندگی کردم. این را هم برخی می دانند. لابد یه ا...

باختی رهبر معظم

BalatarinTwitterShare

Khamenei Asabani 12

علی خامنه ای یکی از فرصت های دیگرش را از دست داد. این را بخوانید تا بدانید ماجرا چیست:

علی مطهری خبر داده که در دیداری با آیت‌الله خامنه‌ای داشته، رهبر جمهوری اسلامی جرم مهدی کروبی و میرحسین موسوی، را بزرگ » توصیف کرده و گفته که در صورت محاکمه این دو حکم سنگینی در انتظارشان خواهد بود.

خامنه‌ای گفته: «جرم اینها بزرگ است و اگر امام بودند شدیدتر برخورد می‌کردند اگر اینها محاکمه شوند حکمشان خیلی سنگین خواهد بود و قطعا شما راضی نخواهید بود. ما اکنون به اینها ملاطفت کرده‌ایم.»

 

حتما می دانید بیش از ۳ سال است که موسوی و کروبی و زهرا رهنورد در خانه های شان زندانی اند. درباره اش بارها نوشته ام.

خامنه ای از همان انتخابات ۸۸ باخت. وقتی قبل از انتخابات سکوت کرد که احمدی نژاد هر چه خواست بگوید.

وقتی نپذیرفت که تقلب شده است.

وقتی به نماز جمعه آمد و چشم بست و گفت که نظر احمدی نژاد حتی از هاشمی به او نزدیک تر است.

خامنه ای باخت وقت همین احمدی نژاد دو سال آخر خون به دلش کرد.

آری، خامنه ای باخت. حالا بگوید که اگر موسوی و کروبی دادگاهی شوند حکم شان سنگین تر است، بگوید از امام رئوف تر است، اما او باخته است.

یک چیزی را که رهبر جمهوری اسلامی به آن توجه ندارد، کاشتن کینه و تنفر است که هر چه می گذرد، آن را بیشتر می کند. حالا که خودش می داند زورش به محبوبیت موسوی کروبی در جامعه نمی رسد، اینطور خودش را بیشتر می بازاند…

 

رمضان و رمز آن

BalatarinTwitterShare

دوستی می گوید روزه می گیری؟ می گویم نه.

می گوید چرا؟ اعتقاد نداری؟

می گویم فکر می کنم رمز روزه را می دانم.

می گوید چیست؟

می گویم فهمیدن گرسنگی دیگران. درک اینکه شکم گرسنه خدا و پیغمبر ندارد. اینکه دست دیگران را باید گرفت.

می گوید قشنگ حرف می زنی، اما روزه هم بگیر.
لبخند می زنم و می رود.

Eftar -01

یک افطار سنتی و ساده

ماه رمضان برای مسلمانان، ماه مبارکی ست. ماه عبادت و خلوص است اما بیش از سه دهه کشورداری رهبران مذهبی در ایران مفاهیم را تغییر داده است.

فکرمی کنی الان ماه رمضان چه مفهومی را به ذهن متبادر می کند؟

- سحر و خوردن زیاد

- روز و روزه و بد اخلاقی چون روزه ای

- افطار و خوردن تا حد ترکیدن.

 

به این معجون باید سس های ناجور دیگر هم زد. مثلا چشم و همچشمی ها در قالب افطارهای پر بریز و بپاش.

دخترکی که برای اینکه در بقیه سال برای دوست پسر احتمالی اش جذاب تر باشد، بی سحر روزه می گیرد.

فارغ از اینکه من یا تو نماز بخوانیم یا روزه بگیریم، باید فکر کنیم که چه شده است.

دین آمده که آدم ها ارزشهای اخلاقی را تمرین کنند، سعادت را به استقبال بروند نه اینکه هر روز که می گذرد وحشتناک از آنچه بوده ایم، دور تر شویم…

فکر کنیم!

کردستان ما، کردستان آنها

BalatarinTwitterShare

شاید وقایع اخیر عراق، در نهایت به تشکیل کشور مستقل کردستان بیانجامد. کردهای عراق مدتهاست خودمختار شده اند. نفت دارند و حالا هم که یک تنه جلوی تندروهای داعش مانده اند، به فکر کشور مستقل خودشان هستند. رویایی که رهبران آن در چند دهه اخیر پیدا و پنهان داشته اند.

شکی نیست که اگر چنین شود، تشکیل کشور کردستان، بی تاثیر بر ایران نخواهد بود. صدها هزار ایرانی کرد در غرب ایران زندگی می کنند از شمال غربی ایران در  اسلام آباد و ماکو تا ایلام و دهلران، کرد ها هستند.

هرچند نظر سنجی دقیق و علمی وجود ندارد اما به نظرم اکثریت قاطع کرد های ایرانی خود را ایرانی می دانند. شاید یکی از دلایل این حس، وضعیت بهتر آنها در مقایسه با کردهای ترکیه ، عراق و سوریه در گذشته بود.

Kurd

شکی نیست که کرد های ایران از جمله اقوام ایرانی هستند که در سالهای گذشته بخصوص در دهه اول بعد از انقلاب مورد ظلم مضاعف حکومت مرکزی بودند اما با همه اینها، وضع شان با آنچه در ترکیه و عراق در دهه هفتاد و هشتاد می شد، قابل مقایسه نیست.

در یک دهه اخیر کمی وضعیت کردهای ایران بهتر شد اما به تناسب در ترکیه و عراق، کردهای این دو کشور موقعیت بهتری کسب کردند. امروز در ترکیه، یک کرد خود را در قامت نامزد ریاست جمهوری معرفی می کند و در عراق، کردها به خودکفایی کامل می اندیشند.

حکومت ایران در قبال کردهای ایران چه خواهد کرد؟ آیا شرایط کرد های ایران ما بهتر خواهد شد؟

کردها انتظار زیادی ندارند. آموزش زبان شان. برداشتن تبعیض ها و محرومیت ها. در واقع این ظلم مشترکی ست که اقوام ایرانی بخاطر نگاه غلط حکومت جمهوری اسلامی ، تحمل می کنند.

امیدوارم برغم ضعف های بزرگ و فقر دموکراسی در ایران، حکومت عاقلانه رفتار کند و به این حس ایران پرستی کردهای ایران احترام بگذارد تا ایران همچنان ایران بزرگ بماند با همه اقوام و قومیت ها.

———

پس نوشت – این مطلب را به نقل از رادیو فردا بخوانید:

«کردستان مستقل»، عراق و جغرافیای سیاسی در حال تغییر منطقه

جلیل روشندل
۱۳۹۳/۰۴/۰۵

مقاله حاضر با توجه به اوضاع و احوال منطقه‌ای و به دنبال یافتن پاسخ به این سوال نوشته شده است که آیا تحولات سریعی که در بخشی از خاورمیانه در شرف وقوع است توان تغییر نقشه جغرافیای سیاسی منطقه را دارد؟ اگر جواب مثبت است چه تغییراتی و در کدام نواحی صورت خواهد گرفت؟ به عبارت دیگر تحولاتی که در حال وقوع هستند تا چه حد می‌توانند تاثیرات ژئو-استراتژیک در همسایگی خود ایجاد کنند.

در تحولی نه چندان غیر منتظره یک گروه اسلامگرای منشعب از القاعده و سلفیون فعال خاورمیانه با نام نامأنوس «دولت اسلامیعراق و شام » (داعش) وارد تئاتر عملیاتی عراق شد و با عملیاتی شنیع که از سر بریدن، کشتار جمعی و ارعاب غیرنظامیان در کنار نظامیان گرفته تا تهدید به تخریب اماکن مقدسه مسلمانان را در بر می‌گیرد در جهات مختلفی از سرزمین عراق حرکت کرد.

نتیجه فوری این عملیات که به نظر می‌رسد از حمایت برون‌مرزی نیز برخوردار است این بود که در زمانی کوتاه آنچه که از زمان خروج نیروهای آمریکایی از عراق بیم آن می‌رفت تحقق پیدا کرد و یک صورت‌بندی استراتژیک حول سه محور اساسی در منطقه به وجود آمد.

صورت‌بندی سه‌گانه از همدیگر گریزان ( متنافر) هستند و هر یک به دنبال اهدافی تجمیع‌ناپذیر بوده و تنها درصدند دو صورت‌بندی دیگر را تحت سیطره قرار دهند. یعنی ماهیتاً امکان وحدت در میان آنان وجود ندارد بنا بر این مخاصمه جو یا در بهترین شرایط تجزیه‌طلب و جدایی‌خواه هستند.

۱- دولت رسمی عراق

حدود یک ماه پیش بود که نوری مالکی نخست وزیر شیعی مذهب عراق در انتخابات پارلمانی از رقبای دیگر پیشی گرفت اما نتوانست اکثریت آرا را بدست آورد. این امر اولین سد بندی و مانع مهم در تشکیل دولتی فراگیر بود که تا به امروز تشکیل آن میسر نشده است. همین قضیه موجب تسریع ظهور داعش در عرصه سیاسی – نظامی عراق شد و در فاصله بسیار کوتاهی هجوم سبعانه آن به مردم عراق ر ا موجب گردید. حملاتی که بر اساس آمار سازمان ملل تا به امروز جان بیش از یک هزار نفر(عمدتاً غیر نظامی) را گرفته است.

دولت نوری مالکی دست کم دو دوره در قدرت بوده و به نحوی سیستماتیک سعی در منتزع کردن گروه‌های سنی داشته است به نحوی که شیعیان عمدتا در راس امور و سنی‌ها از مشاغل اساسی، به خصوص نظامی، محروم بوده‌اند. افزون بر آن این واقعیت که مالکی با جمهوری اسلامی ایران بهترین روابط را داشته و از ایران کمک می‌گیرد امتیازی نبود که همه اطرافیان مالکی و به خصوص نظامیان عراق را راضی و در حلقه طرفداران وی نگهدارد.

۲- عناصر تشکیل‌دهنده داعش

گروه داعش که اصولا در سوریه تشکیل شده به سرعت موفق شد از میان عناصر ناراضی سنی، وابستگان به حزب سابق بعث، و نظامیانی که پس از اشغال خاک عراق توسط آمریکا طی پروسه «بعث‌زدایی» از مشارکت سیاسی محروم شده بودند یارگیری کند. ظاهراً حلقه مرکزی داعش را چند فرمانده سابق ارتش صدام حسین تشکیل می‌دهند. چاشنی، مذهبی داعش برای بسیاری گیرایی خاص خود را دارد چرا که شیعیان را «کافر رافضی» و ریختن خونشان را واجب می‌داند. گفته می‌شود داعش مصمم است سنی‌هایی را که برای حدود نیم قرن حاکم مطلق عراق بودند مجددا بر اریکه قدرت از دست رفته بنشاند. همین امر به اندازه کافی انگیزه همکاری را در میان سنی‌های عراق ایجاد می‌کند. احتمال اینکه سایر کشورهای منطقه رابطه‌ای با تشکیل یا حمایت از «داعش» داشته باشند نیز وجود دارد.

۳- اقلیم کردستان

کردهای عراق را نمی‌توان در گروه‌بندی مذهبی – سیاسی قرار داد. کردها در طول تاریخ خواهان استقلال بوده‌اند و گرچه در مقاطع مختلف توسط دولت‌های ترکیه، عراق و ایران و حتی سوریه انکار شده و یا از طریق ایجاد تفرقه به بازی گرفته شده‌اند اما هیچ وقت ایده آل تشکیل یک دولت مستقل را کنار نگذاشته‌اند. از زمان سقوط حکومت صدام، اقلیم کردستان، توانسته به با ثبات‌ترین بخش عراق تبدیل شود و تا حد زیادی از خودمختاری عملی برخوردار بوده است.

کوشش کردهای عراق از تبدیل این کشور به یک سیستم کاملا فدرال نتوانسته است فدرالیسم را برای تمام مردم عراق تامین کند ولی تا حد زیادی توانسته است «اقلیم کردستان» را از بحران‌ها و اختلافات داخلی عراق به دور نگهداشته و موجودیت آن را به عنوان یک حکومت خودمختار تثبیت کند. به خاطر اهمیت استراتژیک مناطقی از اقلیم کردستان که از منابع زیر زمینی حائز اهمیتی برخوردار است این منطقه توانسته است با جامعه بین‌المللی روابطی جدای از دولت رسمی عراق ایجاد و اخیراً حتی قراردادهای نفتی مستقلی به امضا برساند. علیرغم مخالفت شدید دولت مرکزی این قرار داد جنبه اجرایی یافته و از طریق بندر جیهان ترکیه محموله‌های نفت اقلیم کردستان به دریای سیاه و از آنجا به دریای مدیترانه حمل شده است.

مصاحبه مسعود بارزانی و سی ان ان

اقلیم کردستان در خلال در گیری‌های داعش با دولت رسمی عراق وضعیت خاصی داشته و توانسته است از خصومت مستقیم داعش مصون بماند ولی به خاطر ثبات نسبی این بخش از عراق سیل پناهجویان به سمت آن سرازیر شده است.

در مقایسه با سایر قسمت‌های خاک عراق، رهیافت اقلیم کردستان در قبال تهدیدات داعش متفاوت به نظر می‌رسد و می‌تواند از منظر استراتژیکی تاثیر غیر منتظره‌ای بر جغرافیای سیاسی منطقه بگذارد. تاثیری که شاید داعش یا سایر بازیگران این بحران به آن کمتر توجه داشته‌اند و تنها پس از مصاحبه اخیر مسعود بارزانی رئیس اقلیم کردستان با کریستین امانپور خبرنگار شبکه خبری سی ان ان جدی‌تر گرفته شده است.

آنچه بارزانی در این مصاحبه مطرح کرد برای عراق و کشورهای منطقه تا حدودی غیرمنتظره بوده است. این اولین باری است که یک رهبرکرد که خود جزو ساختار حکومتی عراق به حساب می‌آید به صراحت بیان کند که تحت شرایط فعلی که «عراق در حال سقوط» است و دولت مرکزی فدرال قدرت کنترل «ارتش، نیرو ها، و پلیس» را ندارد، کردستان خواهان استقلال از عراق است. به زبان مسعود بارزانی: «زمان آن فرا رسیده که مردم کردستان آینده خود را تعیین کنند و ما پشت سر اراده مردم خواهیم ایستاد».
وی تاکید کرد که «پس از وقایع اخیر عراق، ثابت شد که مردم کرد باید از فرصت ایجاد شده استفاده کنند – مردم کردستان باید هم اکنون آینده خود را تعیین کنند.»

تاثیرات جغرافیایی – استراتژیکی کردستان مستقل در منطقه

اینکه تا چه حد اظهارات مسعود بارزانی عملی و یا اینکه صرفاً بیان آرزوهای دراز مدت مردم کردستان عراق و کردهای منطقه باشد، بحث این مقاله نیست. موضوع اصلی این است که تبدیل کردستان عراق به یک کشور مستقل کرد چه تاثیرات فوری را در منطقه موجب خواهد شد؟ کشورهای همسایه کردستان چگونه ظهور آن را به عنوان یک همسایه تحمل خواهند کرد و آیا به شناسایی رسمی آن مبادرت خواهند ورزید؟ آیا تغییر نقشه جغرافیایی در منطقه و ظهور یک کشور جدید، کوچک و محصور در خشکی با خوشامد همسایگان مواجه خواهد شد؟

الف. مرزها- مفروض اول میتواند این باشد که داعش در این میان با مساعی جمعی کشورهای منطقه و بازیگران خارجی قادر نشود سیطره جغرافیایی پیدا کند و به صورت یک کشور موجودیت نیابد. مفروض دوم این است علیرغم شکست یا پیروزی داعش، کردستان مستقل شود.

در درجه اول تغییر استراتژیکی جدید موجب می‌شود که مرزها تغییر کنند و عراق دیگر یک کشور همسایه ترکیه به حساب نیاید. سرتاسر مرز فعلی عراق با ترکیه تبدیل به مرز کردستان و ترکیه می‌شود و علاوه بر آن نیمی از مرز فعلی عراق با ایران یعنی ازحدود کرمانشاه تا ارومیه نیز تبدیل به مرز مشترک ایران و کردستان می‌شود. به این ترتیب ضمن اینکه مرزهای ترکیه با کردستان به لحاظ فیزیکی همان مرزهای ترکیه با عراق باقی می‌ماند، برای ترکیه فقط نام کشور همسایه از عراق به کردستان تبدیل می‌شود؛ در حالی که برای ایران چنین وضعیتی نخواهد بود. ایران به جای همسایه غربی فعلی که امروز عراق نامیده می‌شود صاحب دو همسایه می‌شود که دربخش شمال کردستان و دربخش جنوب عراق نام خواهد داشت. علاوه بر آن بخش کوچکی از مرز مشترک سوریه و عراق نیز، همانند ایران و عراق، همسایه جدیدی را مشاهده خواهد کرد و به عبارت دیگر سوریه هم از طرفی با کردستان و از طرف دیگر با عراق هم مرز خواهد شد.

ب . موجودیت سیاسی - در نتیجه استقلال کردستان یک واحد جدید در منطقه‌ای بحرانی ظهور خواهد کرد. کردستان به عنوان دیگ جوشانی از ملیت جدید کرد توسط چهار کشور ترکیه در شمال، ایران در شرق، عراق در جنوب و سوریه در غرب محصور خواهد شد که در حال حاضر تقریبا هیچ کدام آرزوی ظهور آن را به عنوان یک دولت – ملت مستقل ندارند.

در اولین مرحله هر چهار کشور از پذیرش رسمی کردستان خودداری کرده و ظهور و حضور آن را عامل تحریکی در میان جمعیت کرد خود تلقی خواهند کرد. این دیگ جوشان ملیت کرد که حمایت قدرت‌های بزرگ و اسرائیل را با خود خواهد داشت ناچار باید برای بقای خود به بده‌بستان سیاسی پرداخته و اطمینان همسایگان خود را جلب کند.

پ . عامل اقتصادی – تنها عامل موثر اقتصادی که کشور کوچک کردستان می‌تواند با آن بازی کند صادرات کالاهای نفتی و مخصوصاً نفت خام است. در حال حاضر ترکیه بابت هر بشکه نفت خام صادراتی از اقلیم کردستان یک دلار حق ترانزیت دریافت می‌کند و عواید حاصل از فروش در بانک‌های ترکیه سپرده می‌شوند. می‌توان گفت هم دولت کردستان و هم دولت ترکیه دست کم منافع اقتصادی فوری خواهند داشت که نخواهند توانست به سادگی آن را نادیده بگیرند. به قرار اطلاع ارزش اولین محموله صادراتی نفت کردستان یکصد ملیون دلار بوده و نهایتا به اسرائیل صادر شده است. دومین محموله به آلمان صادر شده و دست کم دو محموله دیگر تا زمان نوشتن این مقاله برای صدور آماده می‌شده است. دولت اقلیم کردستان صدور نفت به اسرائیل را تائیید نمی‌کند و مدعی است فقط به شرکت‌های خصوصی نفت می‌فروشد. به عبارت دیگر آن شرکت‌ها نفت را به هر جا که بخواهند صادر می‌کنند.

به هر صورت، یک دولت مستقل محصور در خشکی بدون دسترسی به آب‌های بین‌المللی یا داشتن حق ترانزیت به چنین آبراه‌هایی محکوم به فنا خواهد بود. ترکیه در ازای منافع اقتصادی چنین شاهرگ حیاتی را به دولت کردستان واگذارخواهد کرد. اما از آنجا که بر اساس تئوری‌های روابط بین‌الملل کشوری که حق ترانزیت به یک کشور محصور می‌دهد معمولا خواسته‌های سیاسی خود را نیز در کنار عواید اقتصادی به آن کشور تحمیل خواهد کرد، بنا بر این ترکیه قادر خواهد بود در برابر واگذاری حق ترانزیتی که هم‌اکنون هم وجود دارد، خواسته‌های سیاسی خود را به کردستان تحمیل و تا حدودی نواحی کردنشین خود را از تاثیرات منفی تشکیل یک دولت کردی مصون نگهدارد. علاوه برآن درآمدهای اقتصادی ناشی از این عبور ترانزیتی به دولت ترکیه کمک خواهد کرد که به توسعه مناطق کردنشین خود همت گمارد و موجب پیوستگی هرچه بیشتر کردهای ترکیه به کشور ترکیه فراهم گردد.

ت – کردستان و سوریه – در خصوص سوریه وضعیت متفاوت است. سوریه امروز در شرایطی قرار گرفته است که نمی‌تواند توقع برقراری روابط سودمندی را با کردستان داشته باشد. حضور صدها هزار پناهجوی سوری در عراق و در کردستان موجب تنش و درگیری در روابط با کردستان خواهد شد و این تنش ممکن است ده‌ها سال ادامه پیدا کند. تا زمانی که دولت فراگیری در سوریه بر اوضاع مسلط نشود و خرابی‌های چند سال جنگ داخلی را سر و سامان ندهند گرایش جمعیت کرد سوری به سمت خروج از سوریه و لذا در جهت ورود به کردستان خواهد بود که برای کشور کوچکی مانند کردستان یا آسیب‌پذیری است، مگر اینکه بخش‌هایی از سرزمین سوریه از آن منتزع و به کردستان بپیوندد. این صورت قضیه بسیار خطرناک‌تر است چرا که احتمالا ترکیه و ایران نیز با آن مخالفت شدید خواهند داشت و لذا موجب بی‌ثباتی هرچه بیشتر منطقه خواهد شد.

ث – عراق و کردستان – با فرض بر اینکه یک دولت مرکزی عراق بتواند بین خواسته‌های سنی‌ها و شیعیان پل بزند و بقای خود را در مقابل داعش تامین و یا حتی به غائله داعش خاتمه دهد، این احتمال وجود خواهد داشت که چنان دولتی که همسایه جنوبی کردستان خواهد بود همچنان و به نحوی باب مخاصمه با کردستان را باز نگهدارد. مثلاً به خاطر اینکه استقلال کردستان را غیر قانونی تلقی کند یا اینکه به قضیه ضمیمه کردن کرکوک توسط کردستان تن نداده باشد. بنا بر این مخاصمات بر سر منابع برای دهه‌های آینده در منطقه و بین دولت‌های کردستان و عراق ادامه خواهد داشت.

ج – ایران و کردستان – ایران امکانات متعددی را در اختیار خواهد داشت اما بعید است بتوان پیش‌بینی کرد انتخاب‌های ایران در قبال این میهمان و همسایه ناخوانده کدام خواهد بود. به لحاظ اقتصادی بخش‌هایی از مناطق کردنشین ایران از کردستان نو ظهور عقب مانده‌تر هستند و طبیعی است که یک کردستان مستقل که بتواند نفتش را صادر کند می‌تواند سرزمین موعودی برای کردهای ایران باشد. همینطور عامل فرهنگی کردها را نباید نادیده گرفت. یک دولت کردی در منطقه به لحاظ ترغیب احساساسات همبستگی در میان کردهای منطقه دست کمی از دولت یهودی نخواهد داشت به خصوص اینکه بر منابع نفتی نیز تسلط داشته باشد. اما سوال این است که آیا کردهای ایران فقط با عبور از کوهستان پناهجوی کشور جدیدی می‌شوند که با آنان همزبان است یا اینکه با سرزمین‌هایشان قصد پیوستن به کردستان را خواهند کرد؟ طبیعی است انتخاب دوم می‌تواند تنش‌های مرزی و ارضی پایان‌ناپذیری را متوجه ایران کند. شکل معکوس این سناریو آن خواهد بود که ایران با استفاده از تاثیر پذیری‌های سنتی طوایف کرد، بخشی از کردهای ایرانی را که دارای احساسات ایرانپرستی بیشتری هستند و وفاداری آنان به ایران سنگین‌تر است بر علیه دولت کردستان تحریک و به بازی خطرناک طالبانی – بارزانی که در دهه های گذشته معمول بوده بپردازد.

انتخاب دیگر ایران این خواهد بود که ایران از همان آغاز دولت کردستان را به رسمیت بشناسد و مانند ترکیه با آن به عنوان یک کشور دوست و همسایه ارتباطات استراتژیک بر قرار کند. کردستان قطعا نیاز خواهد داشت از طریق خشکی راه ترانزیتی دیگری را به آب‌های خلیج فارس بگشاید و البته هزینه های آنرا نیز پرداخت کند. در چنین صورتی ایران شاهراه وارداتی کردستان از خلیج فارس و ترکیه شاهراه صادراتی آن خواهد بود و هر سه کشور خواهند توانست بر موج ملی‌گرایی فائق آیند. البته چنین شیوه‌ای به درجات بالایی از عقلانیت سیاسی نیاز دارد که باید منتظر ماند و در زمان وقوع آن را ارزیابی کرد.

این بستگی به رژیم تهران خواهد داشت که بین شیوه کهنه و نخ‌نمای طالبانی – بارزانی و انتخاب استراتژیک یکی را انتخاب کند. در عین حال، انتخاب دیگر ایران (در صورت وجود یک دولت مرکزی در عراق) همسویی با آن و اتحاد علیه کردستان خواهد بود. چنین سناریویی در صورت وجود یک دولت شیعی در بغداد امکان تحقق بیشتری خواهد داشت.

چ- دولت داعش و کردستان

اگر برخلاف مفروض اولیه این مقاله، دولت فراگیری در عراق تشکیل نشود و داعش بتوان سیطره خود را بر عراق اعمال کند شرایط استراتژیکی دیگری را در نظر گرفت که از حوصله این مقاله خارج است، هرچند که کاملاً منتفی نباشد.

سوالاتی که باید به آن فکر کرد

آیا یک دولت مستقل کردی تشکیل خواهد شد و آیا اظهارات مسعود بارزانی را باید به این معنی گرفت که اراده ملت کرد بر تشکیل چنین دولتی قرار دارد؟

آیا کردستان فقط در شرایطی می‌تواند به وجود بیاید که مخاصمه و نا امنی منطقه را فراگرفته و شرایطی مانند پایان جنگ دوم جهانی بر آن حاکم شده باشد؟

آیا اصولاً قدرت‌های بزرگ جهانی در این مقطع می‌خواهند با تروریسم مبارزه کنند یا اینکه اجازه بدهند در حاشیه مبارزه با تروریسم شرایط غیر قابل کنترلی پیش بیاید که نقشه صورت بندی جغرافیایی منطقه تغییر کند؟ در حالیکه وزیر امور خارجه آمریکا به مسعود بارزانی توصیه می‌کند که با دولت عراق علیه داعش همکاری کند به نظر نمی‌رسد استقلال کردستان حمایت بی‌قید و شرط آمریکا را به دنبال داشته باشد. گذشته از اینها روسیه از منطقه‌ای که زمانی متحد استراتژیکی‌اش بود به کلی دور شده است و آنچنان در گیر «خارج نزدیک» خودش شده است که دیگر توان مداخله در عراق برایش باقی نمانده است. آیا روسیه وارد این منازعه خواهد شد و آیا ایران و آمریکا قادر خواهند بود در مقابل تراژدی انسانی ساخته و پرداخته داعش دست به اقدامی مشترک بزنند؟

اینها و ده‌ها سوال مهم دیگر هنوز باقی می مانند تا پازل کردستان مستقل در منطقه تکمیل شود. باید هوشیارانه صبر کرد و دید چگونه نیرو های دست اندر کار آینده منطقه را رقم خواهند زد.

وبلاگ پنجره التهاب , آرش سیگارچی , روزنامه نگار مقیم آمریکا